Οι Επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής στην Πρωτογενή Γεωργία
Η κλιματική αλλαγή έχει σοβαρές επιπτώσεις στον πρωτογενή τομέα, επιπτώσεις που γίνονται ολοένα και πιο έντονες τα τελευταία χρόνια. Καταστροφικές πλημμύρες και λειψυδρία είναι φαινόμενα που πλήττουν τη χώρα μας και άλλες χώρες της Ευρώπης, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στους αγρότες που βρίσκονται αντιμέτωποι με τις προκλήσεις αυτές.
Μία από τις κύριες αιτίες της κλιματικής αλλαγής είναι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2), με τον πρωτογενή τομέα να έχει σημαντική ευθύνη. Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, μία προτεινόμενη λύση για τη μείωση των εκπομπών είναι η δέσμευση του άνθρακα στο έδαφος μέσω διαδικασιών γνωστών ως Soil Carbon Sequestration.
Μέσω της δέσμευσης άνθρακα, επιτυγχάνεται η μείωση των επιπέδων CO2 στην ατμόσφαιρα, ενώ παράλληλα βελτιώνεται η υγεία του εδάφους. Αυτή η βελτίωση ενισχύει τη δομή του εδάφους, διατηρεί την υγρασία και προάγει τη βιοποικιλότητα. Ως αποτέλεσμα, αυξάνονται η παραγωγικότητα των καλλιεργειών και η αντοχή του εδάφους σε διαβρώσεις και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ορισμένες από τις βασικές πρακτικές που σχετίζονται με τη γεωργία άνθρακα περιλαμβάνουν τη διατήρηση οργανικών εδαφών, η αγροδασοκομία, η βιώσιμη διαχείριση κοπριάς και ζωικών αποβλήτων, καθώς και η βελτιστοποιημένη χρήση λιπασμάτων. Αυτές οι πρακτικές όχι μόνο μειώνουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, αλλά και συμβάλλουν στη συνολική βελτίωση της γονιμότητας των εδαφών.
Ο άνθρακας εισέρχεται στο έδαφος κυρίως μέσω φυτικών υπολειμμάτων και φωτοσύνθεσης, όπου μπορεί να παραμείνει για πολλές δεκαετίες αν προστατευθεί από την αποδόμηση.
Το Ελληνικό Living Lab για τη Γεωργία Άνθρακα
Διάφοροι φορείς όπως τεχνολογικές εταιρίες, εκπαιδευτικά ιδρύματα, κρατικοί φορείς και αγρότες συνεργάζονται προκειμένου να βρουν λύσεις για την ευημερία του πρωτογενούς τομέα. Το ελληνικό Ζωντανό Εργαστήριο (Living Lab) για τη Γεωργία Άνθρακα είναι μέρος της πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του έργου LILAS4SOILS, που στοχεύει στην αποτελεσματική αντιμετώπιση κλιματικών προκλήσεων, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές της Νότιας Ευρώπης, με έμφαση στη Μεσόγειο.
Ο κεντρικός στόχος του έργου είναι η εφαρμογή πρακτικών γεωργίας άνθρακα που συμβάλλουν στην προσαρμογή και μετρίαση της κλιματικής αλλαγής. Οι 19 πρακτικές που έχουν αναγνωριστεί από το LILAS4SOILS κατανέμονται σε πέντε στρατηγικές κατηγορίες, οι οποίες στοχεύουν στην αύξηση της δέσμευσης άνθρακα στη γεωργία.
“Οι συμμετέχοντες του Living Lab θα συμβάλλουν στη συν-δημιουργία και αξιολόγηση των διαχειριστικών πρακτικών που επηρεάζουν τον οργανικό άνθρακα του εδάφους”, τόνισε ο συντονιστής του ελληνικού Living Lab, καθηγητής Θωμάς Μπαρτζάνας, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.
Σύμφωνα με τον κ. Μπαρτζάνα, το έργο που θα διαρκέσει πέντε χρόνια θα περιλαμβάνει τη συμμετοχή 24 εταίρων, περισσότερους από 80 αγρότες και 125 άλλους εμπλεκόμενους φορείς. Οι διαχειριστικές πρακτικές θα δοκιμαστούν σε 85-100 πιλοτικούς σταθμούς σε ποικιλόμορφα αγροτικά συστήματα.
Οι πέντε βασικοί τομείς εστίασης περιλαμβάνουν:
- Διαχείριση οργανικών εδαφών
- Αγροδασοκομία
- Διατήρηση του οργανικού άνθρακα του εδάφους (SOC)
- Διαχείριση ζωικών μονάδων και κοπριάς
- Διαχείριση θρεπτικών ουσιών και λιπασμάτων
Μέσω της συνεργασίας μεταξύ αγροτών, ερευνητών, βιομηχανίας και τοπικών αρχών, το έργο LILAS4SOILS επιδιώκει να επιταχύνει τη μετάβαση σε υγιή εδάφη, συνεισφέροντας στη δημιουργία αξιόπιστων συστημάτων παρακολούθησης, αναφοράς και επαλήθευσης (MRV) για τις αγορές άνθρακα του μέλλοντος.
“Η Γεωργία Άνθρακα δεν αφορά μόνο τη δέσμευση άνθρακα αλλά και τη διαμόρφωση ενός βιώσιμου επιχειρηματικού μοντέλου που ενθαρρύνει τους αγρότες να υιοθετήσουν κλιματικά φιλικές πρακτικές μέσω χρηματοδοτικών κινήτρων”, πρόσθεσε ο κ. Μπαρτζάνας.
Στην Ελλάδα, το Living Lab συντονίζεται από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σε συνεργασία με το Perrotis College της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής, την Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ) και την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας. Δέκα πιλοτικοί σταθμοί λειτουργούν ήδη σε διάφορες περιοχές της χώρας, με πρόθεση να προστεθούν σύντομα άλλοι δέκα μέσω ανοικτής πρόσκλησης.
Το έργο LILAS4SOILS και το ελληνικό Living Lab αποτελούν ένα σημαντικό βήμα για τη βιώσιμη γεωργία και την προστασία των αγροτικών εδαφών απέναντι στις κλιματικές προκλήσεις του μέλλοντος.